Ένα βασικό χαρακτηριστικό της σειράς προτύπων ISO 14001 είναι ότι, πρώτον, η υιοθέτηση είναι εθελοντική, όχι υποχρεωτική. Βασιζόμενη στην επιτυχία του προτύπου ISO 9000, η σειρά ISO 14001 διαθέτει ευρεία εφαρμοσιμότητα και ευελιξία, κατάλληλη για οργανισμούς οποιουδήποτε τύπου και μεγέθους, που λειτουργούν υπό διαφορετικές γεωγραφικές, πολιτισμικές και κοινωνικές συνθήκες. Η σειρά ISO 14001 είναι ιδιαίτερα συμβατή με το ISO 9000, επιτρέποντας στις εταιρείες να την ενσωματώσουν αποτελεσματικά στα υπάρχοντα συστήματα διαχείρισής τους. Η «πρόληψη πρώτα» είναι η καθοδηγητική αρχή σε ολόκληρη τη σειρά ISO 14001, απαιτώντας από τις εταιρείες να δεσμευτούν για την πρόληψη της ρύπανσης και να την εφαρμόσουν εντός των συστημάτων τους. Η συνεχής βελτίωση είναι η ψυχή της σειράς ISO 14001· με την εφαρμογή των προτύπων, οι οργανισμοί καθιερώνουν έναν μηχανισμό συνεχούς βελτίωσης, εκπληρώνοντας τις κοινωνικές τους δεσμεύσεις και βελτιώνοντας τελικά την περιβαλλοντική τους απόδοση.
Η προώθηση της σειράς προτύπων ISO 14001 συμβάλλει στην αύξηση της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης ολόκληρου του έθνους και στην εδραίωση της έννοιας της βιώσιμης ανάπτυξης· συμβάλλει στη βελτίωση της ευαισθητοποίησης των ανθρώπων για τη συμμόρφωση με νόμους και κανονισμούς και την εφαρμογή περιβαλλοντικών νόμων και κανονισμών· συμβάλλει στην κινητοποίηση της πρωτοβουλίας των επιχειρήσεων για την πρόληψη και τον έλεγχο της περιβαλλοντικής ρύπανσης και στην προώθηση των επιχειρήσεων για τη συνεχή βελτίωση της περιβαλλοντικής τους διαχείρισης· συμβάλλει στην προώθηση της εξοικονόμησης πόρων και ενέργειας και στην πραγμάτωση της ορθολογικής τους χρήσης· και συμβάλλει στην πραγμάτωση διμερών και πολυμερών περιβαλλοντικών πιστοποιήσεων μεταξύ των χωρών και στην εξάλειψη των τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο.